Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών
Η μεγάλη ανατριχίλα
1086 αναγνώστες
Κυριακή, 30 Νοεμβρίου 2008
01:27

Σε γενικές γραμμές είμαι πολύ αισιόδοξος, βλέποντας όμως πώς πάνε τα πράγματα στην οικονομία δεν μπορώ να μην ανατριχιάσω. Τα κεφάλαια που δόθηκαν διεθνώς για τη σωτηρία των οικονομιών είναι ασύλληπτα. Για παράδειγμα η citigroup, ο μεγαλύτερος χρηματοπιστωτικός όμιλος στον κόσμο, έφτασε την προηγούμενη εβδομάδα ένα βήμα πριν από την τελική κατάρρευση και ενώ είχε βοηθηθεί πριν από ένα μήνα περίπου. Η αξία της επιχείρησης κατέβηκε από τα $270 δις στα $27 δις. Την τελευταία στιγμή της δόθηκε ένα νέο τεράστιο αυτή τη φορά πακέτο (όσο περίπου το ΑΕΠ της Ελλάδος) και σώθηκε. Τα ίδια συμβαίνουν συνεχώς τους τελευταίους 10-11 μήνες. Κάθε Σαββατοκύριακο στις ΗΠΑ χρεοκοπούν αθόρυβα 1-2 μικρές τράπεζες, έχουν χρεοκοπήσει έως τώρα δεκάδες χωρίς να το έχει πάρει χαμπάρι πολύς κόσμος του οποίου οι καταθέσεις μεταβιβάζονται σε άλλες τράπεζες. Παράλληλα με τις σωτηρίες των μεγάλων επιχειρήσεων δίνονται και άπειρα χρήματα για τις μεγάλες οικονομίες. Όλα αυτά μπορούν να μας οδηγήσουν σε κάποια συμπεράσματα:

Αν τα πράγματα είχαν αφεθεί όπως πήγαιναν, τότε είναι σχεδόν βέβαιο ότι ήδη θα είχε καταρρεύσει το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Θα είχαν χαθεί καταθέσεις και τράπεζες με μέγεθος χωρών, μπορεί να κατέρρεε και το καπιταλιστικό σύστημα, αυτό αποφεύχθηκε, για την ώρα. Στη συνέχεια παρά τη σωτηρία του συστήματος οι επιπτώσεις στην οικονομία φάνηκε ότι θα είναι μεγάλες. Πάρθηκαν κάποια μέτρα και δόθηκαν πολλά χρήματα ώστε αυτές οι επιπτώσεις να είναι όσο το δυνατόν μικρότερες. Στην ουσία όμως οι πόροι που δίνονται, κυρίως από υπερχρεωμένες χώρες όπως οι ΗΠΑ, δεν υπάρχουν κάπου, κόβεται χρήμα και το μοιράζουν. Αυτό ουσιαστικά θα οδηγήσει είτε σε πληθωρισμό, είτε θα κοπούν κοινωνικές δαπάνες για να καλυφθούν αυτά τα ποσά. Μεταφέρθηκε το πρόβλημα λίγο παραπέρα επειδή κανείς δεν ήξερε τι να κάνει.

Στην κρίση αυτή φάνηκε πώς οι αγορές ξεμπρόστιασαν τις εγγενείς αδυναμίες του συστήματος, υπήρξαν στιγμές που η πτωτική δυναμική των αγορών απείλησαν με γενικευμένο κραχ χωρίς ακόμα να έχουν έρθει οι οικονομικές συνέπειες της πραγματικής οικονομίας. Οι αγορές κινούνται πάντοτε υπερβολικά, αυτό θα μπορούσε άνετα, σε αυτή τη φάση, να οδηγήσει σε πλήρη κατάρρευση του συστήματος. Για να το πούμε απλά, όλα είναι υποθηκευμένα στις αγορές.

Στην κρίση αυτή φάνηκε επίσης ότι τα διακυβεύματα είναι πολλά και τεράστια. Τι σημαίνει άραγε ότι οι αγορές πλέον δεν μπορούν να αφεθούν να χρεοκοπήσουν ή να αναδιοργανωθούν; Αυτός ήταν ο βασικός κανόνας των αγορών. Με τι είμαστε αντιμέτωποι σήμερα;; Τι είναι αυτό στο οποίο αναφερόμαστε όταν μιλάμε για την οικονομία και το οικονομικό σύστημα; Φοβάμαι ότι έχουμε εγκλωβιστεί σε μια φούσκα που μπορεί να συντηρηθεί μόνο με τη συνεχή ανατροφοδότηση των συνολικών χρεών και της οικονομίας της φούσκας. Όλοι κατάλαβαν ότι η ανάπτυξη έφτασε σε ένα ταβάνι. Όλοι κατάλαβαν ότι η εμπιστοσύνη κάποτε θα καταρρεύσει και πίσω της δεν υπάρχει κανένα χειροπιαστό αντίκρυσμα εκτός των υποσχέσεων για πληρωμή χρεών μετά από 100 χρόνια.

Όλα τα παραπάνω με οδηγούν στα εξής:

1) Η κρίση αυτή ξεκίνησε παγκοσμίως στις αρχές της δεκαετίας του 1990 με την Ιαπωνία και όχι φέτος. Αν αφαιρέσουμε τη χρηματοοικονομική φούσκα και τη φούσκα των dot.com είμαστε ακριβώς εκεί που ο Γκρίνσπαν άρχισε να μιλάει για φούσκα (περίπου στο 1996). Οι οικονομίες κρατήθηκαν στο συν από την υπερανάπτυξη στην Κίνα και τη Νοτιοανατολική Ασία καθώς και τις φούσκες. Τα πράγματα για τη δύση είναι πολύ χειρότερα από όσο φαίνονταν κάτι που στη συνέχεια θα επηρεάσει και την ανατολή της οποίας η υπερανάπτυξη βασίζεται και στις σπάταλες καταναλωτικές συνήθειες των δυτικών.

2) Είμαστε αντιμέτωποι με μια παγκόσμια οικονομία της φούσκας και με ασύλληπτα χρέη στις πλάτες μας. Είναι ζήτημα χρόνου πότε αυτό το μείγμα, πλέον, θα εκραγεί. Το κράτος στήριξε τις εταιρείες αλλά τώρα δεν υπάρχει κανένας να στηρίξει το κράτος. Τα πράγματα παρόλο που αποφεύχθηκε η αρχική κατάρρευση είναι χειρότερα από ότι ήταν πριν τις στηρίξεις.

3) Η μοναδική επιλογή που στην πραγματικότητα υπάρχει είναι μια προγραμματισμένη απο-ανάπτυξη. Σαν να λέμε μια προγραμματισμένη υποχώρηση. Μια άτακτη υποχώρηση θα άφηνε τις δυνάμεις ακάλυπτες και με την επίθεση του πανικού (αυτού που έγινε πρόσφατα) θα κατέρρεε το σύστημα σε 20 μέρες. Τώρα υπάρχει λίγος χρόνος για την εύρεση των κατάλληλων στρατηγικών για να ξεφουσκώσει το σύστημα σχετικά ομαλά. Το σενάριο αυτό δεν το βρίσκω καθόλου άσχημο αν οδηγηθούμε σε άλλες δομές εξουσίας με περισσότερη δημοκρατία και μια οικονομία αναγκαστικά πιο ίση που θα προϋποθέτει ένα εντελώς άλλο μοντέλο κινήτρων και διαβίωσης των ανθρώπων. Ασύλληπτα πράγματα δηλαδή για εμάς σήμερα...

4) Αν, όπως δείχνουν όλα, τέτοια σενάρια δεν συζητηθούν σοβαρά και πάμε στο κυνήγι ακόμη μιας αναπτυξιακής φούσκας τότε δεν μας σώζει τίποτα. Και στο αναπόφευκτο εκείνο σκάσιμο, η κοινωνική αναταραχή θα είναι τέτοια που τα σενάρια εγκλεισμού, καταστολής και περικοπής της λίγης δημοκρατίας που έχουμε θα είναι βέβαια. Κάτι σαν εφιάλτης αφού για να φτάσουμε εκεί σημαίνει ότι υπήρχε μια πολύ αυταρχική εξουσία με πολύ μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, όπως όντως υπάρχει, και η οποία παρόλο που ήταν εμφανές τι έπρεπε να κάνει δεν έκανε τίποτα γιατί αν έκανε θα ήταν σαν να καταργεί τον εαυτό της.

5) Συνεπώς οι περιορισμοί της ανίσωσης που αντιμετωπίζουμε είναι πασιφανείς: από τη μια έχουμε μια οικονομία φούσκα έτοιμη για σκάσιμο και από την άλλη έχουμε μια ανεπάρκεια των φυσικών πόρων. Από τη μια έχουμε το δίλημμα του όλα ή τίποτα (με πιθανότητα στο όλα 2% και στο τίποτα 98%) και από την άλλη μια προσπάθεια εξορθολογισμού και αποανάπτυξης. Από τη μια έχουμε ένα δημοκρατικό μοντέλο ζωής και λελογισμένης διαβίωσης για όλους και από την άλλη έχουμε την απειλή μιας πλήρους εξαθλίωσης των πολλών και καταστολής στο όνομα λίγων απρόσωπων ολιγαρχιών, κυρίως εταιρικών που κατέχουν (όπως έδειξε η κρίση αυτή) όση δύναμη και πόρους θέλουν!

Ακόμη και αν ανακάμψουμε βραχυπρόθεσμα το μέλλον δεν μπορεί να είναι καλό εφόσον στηριζόμαστε σε πήλινα πόδια. Και τα πήλινα πόδια δεν είναι τα χρέη (αυτά είναι η εμφάνιση του φαινομένου), τα πήλινα πόδια είναι ο λάθος τρόπος ζωής, υπερκατανάλωσης και πλήρους καταστροφής του πλανήτη μαζί με τις υπερεξουσίες στα χέρια των λίγων. Συνεπώς, ότι και να γίνει θα πάμε προς τα κάτω σαν οικονομίες. Το ζήτημα είναι πώς θα πάμε προς τα κάτω, σαν άνθρωποι με ορθολογισμό και τάξη ή άτακτα με πολλά θύματα;

Το κάτω δεν είναι κακό. Ο άνθρωπος θα βρει εκατομμύρια δραστηριότητες που θα είναι το ίδιο παραγωγικές. Θα αναπτυχθούν άλλοι τομείς, πιο ήπιοι, εντάσεως υπηρεσιών και με πολύ μικρή επίπτωση στο περιβάλλον. Εργασίες θα βρεθούν άπειρες αν αναπτυχθεί
και στο μέλλον μια αντίστοιχη εμπιστοσύνη με την έως πρότινος υπάρχουσα. Η οικονομία είναι ουσιαστικά μια σύμβαση κοινωνικών σχέσεων, οι άνθρωποι μπορούν να δημιουργήσουν διαφορετικές τέτοιες συμβάσεις που δεν θα έχουν πολλές από τις σημερινές αδυναμίες και παραλογισμούς. Σε ό,τι αφορά τα εισοδήματα αυτά δεν χρειάζεται να ανεβαίνουν συνεχώς. Το βιοτικό επίπεδο μπορεί να διατηρηθεί ή και να αυξηθεί αν οι άνθρωποι π.χ. αποδεσμευτούν ενεργειακά από το πετρέλαιο και την ψυχαναγκαστική καταναλωτική μανία.

Μερικές φορές η σημερινή καταναλωτική μανία στην οποία βασίζεται η φαινομενική υγεία του συστήματος μου θυμίζει την εμμονή των ανθρώπων στον εθνικισμό πριν από 60, 80 και 120 χρόνια. Και τότε εκείνη η μανία οδήγησε σε καταστροφή με τους παγκόσμιους πολέμους. Κανένας δεν είναι εθνικιστής από τότε. Έτσι και τώρα οι σημερινή κρίση των κοινωνικών σχέσεων που εκφράζονται μέσω της αδυναμίας του υπάρχοντος συστήματος να διατηρηθεί και να μεγαλώσει μπορεί να οδηγήσει σε μια εκπληκτική καταστροφή ή σε μια αναδιάταξη των παραγωγικών δυνάμεων με ένα άλλο μοντέλο κοινωνικών σχέσεων που είναι στο χέρι μας να είναι πιο δημοκρατικό από το τωρινό, λιγότερο φιλελεύθερο και πιο δημοκρατικό.

Όπως τότε, το 1914 ή το 194
0, οι άνθρωποι δυσκολεύονταν να βγάλουν από το μυαλό τους το έθνος-κράτος, περάσαμε κατά πολύ το όριο για να καταλάβουμε που έπρεπε να μπει. Έτσι και τώρα οι άνθρωποι δυσκολεύονται να βγάλουν από το μυαλό τους τα αυτοκίνητα SUV καθώς και άλλα σκουπιδοπροιόντα. Το SUV όμως ή τα ψώνια είναι και τώρα το απαραίτητο κακό για να κινείται ο μηχανισμός, και όμως, ένας παρόμοιος μηχανισμός θα μπορούσε να κινηθεί προς άλλες κατευθύνσεις. Αντί για ψώνια οι άνθρωποι θα μπορούσαν να συναντιούνται και να κάνουν συνεδρίες ανώνυμων καπιταλιστών. Θα μπορούσε να γίνεται προπαγάνδα προς συγκεκριμένο τρόπο ζωής που θα αναπτύσσει τις τότε κοινωνικές σχέσεις, το ίδιο δεν γίνεται και σήμερα με τις διαφημίσεις για να προωθηθούν οι σημερινές κοινωνικές σχέσεις; Τώρα διαφημίζεται η BP και η Shell τότε θα γίνεται προώθηση π.χ. της αυτόνομης ενεργειακής διαβίωσης.

Θα σκεφτεί κάποιος ότι σήμερα έχει πλήρη ελευθερία....Μα έχει κανείς την εντύπωση ότι γεννήθηκε με κάποια έμφυτη τάση να θέλει να αγοράσει το καινούργιο μοντέλο της BMW; Ή έχει σήμερα πλήρη ελευθερία να πουλάει ναρκωτικά ελεύθερα; Ή ακόμη και οι εργαζόμενοι, τι είδους ελευθερίες έχουν εκτός από αυτές που τους επιτρέπει το πορτοφόλι τους και η θέση τους; Η ελευθερία λοιπόν κανονίζεται μόνο μέσω των δημοκρατικών διαδικασιών, αυτή είναι η μόνη διασφάλιση σε μια μετάβαση προς κάτι άλλο. Η δε οικονομία είμαι σίγουρος ότι θα είναι πολύ πιο ασφαλής, λειτουργική και με περισσότερο πραγματικό προϊόν για όλους. Οικονομία με τόση συγκέντρωση πλούτου από λίγους δεν πρόκειται να ξαναυπάρξει χωρίς όπλα.

Έως τότε θα κρυβόμαστε από μια κρίση χωρίς πάτο, παρά τις όποιες διακυμάνσεις αγορών και οικονομιών από μέρα σε μέρα και από εξάμηνο σε εξάμηνο.

 

o τίτλος είναι από την ομώνυμη ταινία - The Big Chill (1983)

το ποστ είναι του greek rider - τα bold δικά μου

νομίζω ότι είναι ότι πρέπει για την μουντή τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου 2008 που ξημερώνει

Σχόλια

30/11 08:46  Κλεάνθης
Καλημέρα geocalp... ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ!

Μπορεί να αναγνωσθεί "πακέτο" με τα παρακάτω:

http://bioenergynews.capitalblogs.gr/showArticle.asp?id=12871&blid=210

http://bioenergynews.capitalblogs.gr/showArticle.asp?id=12904&blid=210

30/11 08:56  Κλεάνθης
Διόρθωση: geoκalp
(ξέρω ξέρω... σε αποκάλεσα ποτέ εγώ Κλεάμφη?) :)
30/11 10:25  Αναστάσιος Δημόπουλος
Καλημέρα με ένα αλληγορικό μήνυμα.

Έκανα την κουρτίνα λίγο στο πλάι και η Κυριακή είναι ηλιόλουστη.

Μην πέφτετε στον λάκκο της αυθυποβολής.
30/11 13:56  geokalp
Kλεάνθη
ευχαριστώ για τα λινκ

Τάσσο
όπως ίσως να έχεις διαβάσει στα ποστ μου αλλα το γράφει κι αυτό στην αρχή:
Σε γενικές γραμμές είμαι πολύ αισιόδοξος!

ρίξε όμως μια ματιά στη σημερινή ΖΖ: http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_1_30/11/2008_294178


Ομως αιματηρό είναι το κόστος που επωμίζονται οι Αμερικανοί φορολογούμενοι, καθώς έχει ανέλθει ώς τώρα στα 7 τρισ. δολάρια, όπως υπολογίζουν οι New York Times. Ομως, σε λίγο θα έρθει η σειρά των ομολόγων που έχουν τιτλοποιηθεί πάνω σε προβληματικά εμπορικά στεγαστικά δάνεια και μετά ξανά το bail-out μιας μεγάλης τράπεζας ενδεχομένως της Bank of America...
30/11 14:37  Αναστάσιος Δημόπουλος
Οι δημοσιογράφοι κάνουν τόσο πολλά λάθη στην μεταφορά ακόμα και πολύ απλών οικονομικών ειδήσεων οπότε δεν διαβάζω καν τι λένε για την ανάλυση σύνθετων οικονομικών γεγονότων.

Έχεις κάποιο email για επικοινωνία;
30/11 15:03  Χίλων
...το "υπουργείο τύπου" στη Ρωσσία έχει πιάσει ήδη δουλειά:

Russian analyst predicts decline and breakup of U.S.

(http://en.rian.ru/world/20081124/118512713.html)
30/11 15:27  Χίλων
@Αναστάσιος Δημόπουλος

Το παράδειγμα με την κουρτίνα...μπορείς να το κάνεις λιγάκι κυριολεκτικό? Να καταλάβουμε που την βρίσκεις την αιδιοδοξία!
30/11 19:07  geokalp
Τάσσο

υπάρχουν δημοσιογράφοι, υπάρχουν και οι ΖΖ (Ζέζα Ζήκου) - είναι από τους πιο αξιόλογους οικονομικούς μάλιστα βρισκόταν δύο (2) εβδομάδες με τον Αράπογλου και τους λοιπούς στη ΝΥ για τη σύνοδο του ΔΝΤ
τα μεγάλα αυτά τα παρακολουθεί η ΖΖ από κοντά

geokalp at yahoo dot com

Χίλων

στο ωραίο άρθρο που έδωσες λέει ότι Καναδάς-ΗΠΑ-Μεξικό πάνε για το δικό τους euro, το amero - ώστε οι απαιτήσεις σε δολλάρια να παγώσουν...
απίθανη ιδέα - απορώ πως δεν το σκέφτηκαν ακόμα οι ιθύνοντες...
[τη σκέψη αυτή τη συνάντησα στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας όταν οι θεωρητικές συζητήσεις για την ΟΝΕ ήταν στο φουλ]

τέλος, στο βάθος κάπου συμφωνώ με τον Τάσσο, είμαι δηλαδή αισιόδοξος ότι θα ξεπεραστούν όλα
δυστυχώς θεωρώ ότι είμαστε σχετικά μόνοι...
30/11 20:11  Αναστάσιος Δημόπουλος
Εγώ δεν είμαι ούτε αισιόδοξος, ούτε απαισιόδοξος. Απλά κοιτάω την κάθε μετοχή ξεχωριστά και εκτιμώ τι έχει προεξοφληθεί στην συγκεκριμένη αποτίμηση. Ακόμα και σε περιόδους φούσκας υπάρχουν φτηνές μετοχές.
30/11 22:14  lefteris
Ολο θεωρια εισαι geokalp και απο μετοχες τιποτα.ελεοσ.δωσε τιps τωρα.δεν μας ειπες μονο ποτε θα μπεις στην αγορα.
01/12 00:32  zeuspower
"4) Αν, όπως δείχνουν όλα, τέτοια σενάρια δεν συζητηθούν σοβαρά και πάμε στο κυνήγι ακόμη μιας αναπτυξιακής φούσκας τότε δεν μας σώζει τίποτα. Και στο αναπόφευκτο εκείνο σκάσιμο, η κοινωνική αναταραχή θα είναι τέτοια που τα σενάρια εγκλεισμού, καταστολής και περικοπής της λίγης δημοκρατίας που έχουμε θα είναι βέβαια. Κάτι σαν εφιάλτης αφού για να φτάσουμε εκεί σημαίνει ότι υπήρχε μια πολύ αυταρχική εξουσία με πολύ μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, όπως όντως υπάρχει, και η οποία παρόλο που ήταν εμφανές τι έπρεπε να κάνει δεν έκανε τίποτα γιατί αν έκανε θα ήταν σαν να καταργεί τον εαυτό της."

εγω αυτο βλεπω...
02/12 03:46  Χίλων
επαναλαμβάνω...το θέμα μας δεν είναι μόνο αν θα η αγορά θα σταθεροποιηθεί στο μέλλον και σε ποιά επίπεδα..

αλλά Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ στα νέα επίπεδα..η κοινωνία δεν έχει σπουδάσει οικονομικά ούτε συνειδητοποιεί το πανηγύρι που εξελίσσεται. Δεν θα έχουμε καλό transition...επιμένω!

Πχ.

Τι θα απογίνουν όλες αυτές οι SME's που ζούσαν από το outsourcing των Μεγάλων τώρα που αυτοί αποφασίζουν όχι απλά να μειώσουν την παραγωγή αλλά πολλές φορές να την σταματήσουν

Mια ακόμα πιο σοβαρή τάση είναι αυτή του άντι-outsource δηλ. ξανά vertical integration, χαμηλότερα επίπεδα παραγωγής και ευθυγράμμιση των operational costs στα νέα επίπεδα ζήτησης. Ήδη economist, harvard business review κτλ ξεκίνησαν να προπαγανδίζουν υπερασπίζοντας την νέα αυτή τάση με ζήλο! Που θα καταλήξει αυτό?

Και ένα τελευταίο...όλες αυτές οι sme's που έχουν ανάγκη το κεφάλαιο κίνησης καθώς η παραγωγή τους είναι εντάσεως κεφαλαίου, τι θα απογίνουν σε ένα περιβάλλον ανύπαρκτης ζήτησης και ανύπαρκτης πίστωσης?

Θα bail-outιαστούνε από τα κράτη τους, ή τα φέουδα θα μεγαλώσουν ακόμα παραπάνω?
02/12 04:01  Χίλων
Manufacturing activity in October, as measured by Europe’s purchasing managers, fell to its lowest level since the survey began in 1997.

“All-time lows in total orders, export orders and backlogs of work, bode ill for future activity,” said Howard Archer, chief economist at Global Insight.
02/12 04:02  Χίλων
Το σχόλιό σας
Για να σχολιάσετε το άρθρο πρέπει να κάνετε Login στο Capital.gr
Αξιολογήστε το άρθρο
24 ψήφοι

 Εκτύπωση
 Αποστολή με e-mail

Λίγα λόγια για εμένα
ΔΕΟΠΣ/MSc in Finance athenstock.blogspot.com
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις
Σύνδεσμοι