Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών
Ύφεση: τι είναι και τι μπορεί (άμεσα) να γίνει
1627 αναγνώστες
Τετάρτη, 20 Αυγούστου 2008
13:37

Μία από τις αγαπημένες μου ατάκες σε ταινία ήταν στο Philadelphia του 1993, όταν ο Τομ Χανκς προσπαθούσε να εξηγήσει τις συνθήκες απόλυσής του (ρατσισμός λόγω AIDS) από τη συντηρητική δικηγορική εταιρεία που εργαζόταν στον ομοφοβικό μαύρο δικηγόρο Ντάνζελ Ουάσινγκτον.
"Εξηγησέ το μου σα να είμαι 4χρονο!", έλεγε ο δικηγόρος.

Τι σημαίνει "ύφεση" και τι μπορεί να κάνει η Κεντρική Τράπεζα;
Ας δούμε ένα πολύ απλό μοντέλο - πραγματική ιστορία.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '70, οργανώθηκε ένας συνεταιρισμός φύλαξης νηπίων από μια ομάδα νεαρών ζευγαριών, τα οποία κατά κύριο λόγο δούλευαν στο Καπιτώλιο και οι περισσότεροι εξασκούσαν τα νομικά.
Τα νεαρά ζευγάρια συμφώνησαν να φυλάνε εναλλάξ οι μεν τα παιδιά των δε.

Μια τέτοια ομάδα χρειάζεται να δημιουργήσει μια μορφή συστήματος, το οποίο να εξασφαλίζει ότι κάθε ζευγάρι κάνει δίκαια το μερίδιο φύλαξης νηπίων που του αναλογεί.
Έτσι ο συνεταιρισμός λειτούργησε με ένα σύστημα κουπονιών: στα μέλη μοιράστηκαν κουπόνια, που η αξία του καθενός αντιστοιχούσε με το χρόνο μιας ώρας φύλαξης νηπίων.
[καλύτερα να μη μπούμε σε λεπτομέρειες για το πως εκδόθηκαν τα κουπόνια]

Όταν ένα ζευγάρι έβγαινε το βράδυ, έδινε τον ανάλογο αριθμό κουπονιών στο ζευγάρι που φύλαγε τα παιδιά του. Το ζευγάρι που εκείνο το βράδυ έκανε το baby-sitting μπορούσε να "ξοδέψει" τα κουπόνια που λάμβανε "πληρώνοντας" για τη φύλαξη των δικών του νηπίων σε κάποια άλλη περίσταση.
Με το καιρό, το σύστημα εξασφάλιζε ότι όλα τα ζευγάρι πρόσφεραν τόσες ώρες baby-sitting όσες δέχονταν.

Ένα τέτοιο σύστημα σίγουρα χρειάζεται κάμποσα κουπόνια να κυκλοφορούν.
Είναι πιθανό ένα ζευγάρι να θέλει να βγει έξω πολλά συνεχόμενα βράδια και πιθανόν να μην είναι σε θέση ή να μην έχει τη δυνατότητα να κάνει baby-sitting ώστε να κερδίσει περισσότερα κουπόνια εκείνα τα βράδια. Επιπλέον, ένα ζευγάρι μπορεί να μην είναι σίγουρο για το πρόγραμμά του ώστε να έχει κίνητρο να κρατάει απόθεμα κουπονιών. Επομένως, το σύστημα χρειαζόταν αρκετά κουπόνια ανά ζευγάρι σε κυκλοφορία.

Μετά από μερικούς μήνες ο συνεταιρισμός βρέθηκε σε μια κατάσταση όπου δεν υπήρχαν αρκετά διαθέσιμα κουπόνια σε κυκλοφορία.
Αυτό είχε ορισμένες συνέπειες:
1. Κάποια ζευγάρια δεν αποφάσιζαν να βγουν έξω το βράδυ, καθώς δε θεωρούσαν το απόθεμα που διατηρούσαν ως αρκετά μεγάλο ώστε να τους εξασφαλίσει ότι θα βγουν στις πραγματικά σημαντικές περιστάσεις. Ήθελαν δηλαδή να κρατούν απόθεμα.
2. Για να αυξήσουν τα αποθέματά τους τα ζευγάρια προσπαθούσαν να φυλάνε νήπια περισσότερες ώρες. Όμως, η απόφαση ενός ζευγαριού να βγει ήταν η αφορμή ενός άλλου να κάνει baby-sitting, κι επομένως δύσκολα έβρισκαν ευκαιρίες να κερδίζουν κουπόνια. Έτσι, τα ζευγάρια δίσταζαν ολοένα και περισσότερο να ξοδεύουν τα αποθέματά τους σε κουπόνια βγαίνοντας έξω.
3. Στο τέλος, το συνεταιρισμό αποτελούσαν κυρίως ζευγάρια που κάθονταν σπίτι, γιατί δεν ήθελαν να βγουν έξω, μέχρις ότου είχαν στην κατοχή τους περισσότερα κουπόνια. Όμως δε μπορούσαν να κερδίζουν περισσότερα κουπόνια γιατί κανένα άλλο ζευγάρι δεν έβγαινε επίσης.
Ο συνεταιρισμός φύλαξης νηπίων είχε καταφέρει να περιπέσει σε ύφεση.

Δύο ειδών είναι οι κυριότεροι μέθοδοι για να εξέλθει η κατάσταση από την ύφεση.
Ο πρώτος, ότι ακριβώς έκανε και ο συνεταιρισμός αρχικά, είναι η επιβολή ρυθμιστικών κανονισμών: κάθε ζευγάρι θα βγαίνει έξω τουλάχιστον δύο φορές το μήνα (δικηγόροι γαρ!).
Ο δεύτερος, από τους οικονομολόγους της παρέας, ήταν νομισματικός: η έκδοση περισσότερων κουπονιών.

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: έχοντας μεγαλύτερα απόθεμα κουπονιών, τα ζευγάρια ήταν πιο πρόθυμα να βγουν έξω, κι έτσι υπήρχαν περισσότερες ευκαιρίες να κρατάνε μωρά άλλων, που με τη σειρά του σήμαινε περισσότερα πρόθυμα ζευγάρια να βγαίνουν έξω και ούτω καθ' εξής.
Το Ακαθάριστο Προϊόν Φύλαξης Νηπίων (ΑΠΦΝ), με μονάδα μέτρησης τα νήπια που φυλασσόταν, τινάχθηκε στα ύψη!

Βέβαια, στη συνέχεια ο συνεταιρισμός το παράκανε εκδίδοντας υπερβολικά μεγάλο αριθμό κουπονιών, κάτι που οδήγησε σε καινούργια προβλήματα, τα οποία ονομάζονται πληθωρισμός.
Στο μοντέλο αυτό, ο πληθωρισμός συνεπάγεται ότι η μεγάλη προθυμία των ζευγαριών να βγαίνουν έξω τα οδήγησε να εξαργυρώνουν περισσότερα κουπόνια για τη φύλαξη των νηπίων τους, δηλαδή εκεί που το κάθε κουπόνι αντιστοιχούσε σε μία ώρα φύλαξης, τα ζευγάρια που θα ήθελαν να βγουν έξω θα ήταν διατεθιμένα να "πληρώσουν" δύο ή τρία κουπόνια για κάθε ώρα φύλαξης.

Τα σημαντικά συμπεράσματα του μοντέλου είναι τα εξής:
1. Η αύξηση της προσφοράς κουπονιών (χρήματος) απεκατέστησε την έλλειψη συντονισμού, η οποία είχε περιορίσει το συνεταιρισμό σε ύφεση λόγω ανεπάρκειας κουπονιών (ρευστότητας).
2. Υπάρχουν όρια στη νομισματική πολιτική: λίγα κουπόνια (χρήματα) είναι κακό πράγμα, η μεγέθυνση του ΑΠΦΝ μπορεί να αυξηθεί μέχρι ένα σημείο με την έκδοση νέων κουπονιών, ενώ υπερβολικά πολλά κουπόνια (χρήματα) βλάπτουν.

Δική μου προσαρμογή
Αρχική δημοσίευση:
Journal of Money, Credit, and Banking February, 1977
Monetary Theory and the Great Capitol Hill Baby Sitting Co-op Crisis
By Joan Sweeney and Richard James Sweeney
http://faculty.wcas.northwestern.edu/~mwitte/B01/handouts/sweeneys.html

Σχόλια

20/08 14:08  Κλεάνθης
Αγαπητέ geokalp υπάρχει και κάτι ακόμη που μπορεί άμεσα να δώσει τη λύση:

Να αποσύρουν τα νομίσματα και να κυκλοφορήσουν ΝΕΟ νόμισμα που να έχει στην μία όψη της ΠΛΗΡΩΜΗ και στην άλλη όψη τα ΡΕΣΤΑ!

Απορώ πως δεν το σκέφτηκαν οι "σοφοί"

Πάντως καλύτερα να λουστούμε την ύφεση τώρα, γιατί αν παρατείνουν την δήθεν ανάπτυξη και την υψηλή κατανάλωση αυξάνοντας το χρέος των νοικοκυριών τότε η κρίση θα είναι πολύ χειρότερη στο μέλλον και η προσγείωση πολύ πιο ανώμαλη

Να έχεις μια όμορφη μέρα
20/08 14:13  zaftheo
Πάρα πολύ καλό.. 5*
20/08 14:48  coldplay
ζωγραφιζεις...
20/08 15:24  Χίλων
Εκπαιδευτικότατο!
20/08 16:07  zeuspower
πολυ καλο...κατι αλλο..ο πολεμος κανει καλο η κακο στην υφεση ?
20/08 16:40  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Καταπληκτικό, σε ευχαριστώ πολύ !
Ελπίζω να βρώ το χρόνο (συντόμως...) να περιγράψω την ιστορία του "Αυτοδιαχειριζόμενου Παιδότοπου Χολαργού", πως λυνόντουσαν τα προβλήματα για τρεις ¨φουρνιές" παιδιών (~10 έτη) και πως μετά το "σύστημα" κατέρρευσε...
Ή μάλλον θα το εντάξω στην ενότητα EFQM, διότι ένας "αντίστοιχος" παιδότοπος στη χώρα των Βάσκων μετεξελίχθηκε σε Γυμνάσιο, Λύκειο και πέρυσι κατέκτησε το 1ο Βραβείο Αριστείας (στην Κατηγορία ΜΚΟ)!
20/08 19:11  freeagle
πολύ καλο!
20/08 20:15  ΚΥΠΡΙνΟΣ
το πρόβλημα δημιουργήθηκε όταν ορισμένα ζευγάρια συσσώρευσαν μεγάλο αριθμό κουπονιών ,επειδή δεν θέλανε να βγαίνουν έξω (αδρανής πλούτος).Τα υπόλοιπα ζευγάρια ήλπιζαν ότι κάποια στιγμή που θα χρειαστούν τα πρώτα να βγούν έξω,θα τους πούν όλοι μαζί το εξής "Επειδή έχετε πολλά κουπόνια,για να σας φυλάξουμε τα παιδιά σας,θέλουμε 3 κουπόνια αντί για 1". Ετσι οι πρώτοι με τα συσσωρευμένα κουπόνια,είπανε "αν είναι να σας δώσουμε 3 κουπόνια,σπάμε στην ουσία τον συνεταιρισμό και βρίσκουμε άλλους που είναι διατεθειμένοι να τα φυλάξουν με μισό κουπόνι για 2πλάσιες ώρες (Κίνες-Ινδίες κλπ),εκτός αν θέλετε να τα φύλαξετε εσείς με μισό κουπόνι για τις κανονικές ώρες,μιας που είμαστε και συνέταιροι".
Ετσι εκεί που είχαν προγραμματίσει ότι για κάθε φύλαξη θα κερδίσουν επιπλέον 2 κουπόνια,στην ουσία χάνανε επιπλέον και 1 κουπόνι κάθε 2 φυλάξεις.

Τελικά ποιός είναι ο πιό σωστός?όλοι πλήν του συνεταιρισμού και η σωστή λύση είναι η πρώτη που δώσανε δηλ.όλοι θα βγαίνουν έξω τουλάχιστον 2 φορές
το μήνα και η αμοιβή φύλαξης θα είναι 1 κουπόνι.
Η δεύτερη λύση που δώσανε ήταν λογιστικό τερτίπι,απλώς για να επανέλθουν τα πράγματα στην προτέρα κατάσταση θα έπρεπε αυτούς που βγαίνανε στο παρελθόν συνέχεια και αυτούς που δεν βγαίνανε καθόλου,να τους "υποχρεώσουν" για το αντίθετο.

21/08 09:34  geokalp
Κλεάνθη

"καλύτερα να λουστούμε την ύφεση τώρα, γιατί αν παρατείνουν την δήθεν ανάπτυξη και την υψηλή κατανάλωση αυξάνοντας το χρέος των νοικοκυριών τότε η κρίση θα είναι πολύ χειρότερη στο μέλλον και η προσγείωση πολύ πιο ανώμαλη"

αυτή ήταν η αντιμετώπιση κατά τη διάρκεια της σύντομης ύφεσης του 2001 και του επόμενου διαστήματος - και μας έβγαλε σε κάτι μεγαλύτερο!
μάλιστα το μοντέλο έφτασε και σε υποαναπτυκτες - πιστωτικά - χώρες όπως η Ελλάδα

όπως και να το κάνουμε είναι μια λύση - απλά σήμερα όχι η μόνη!
21/08 09:39  geokalp
zaftheo - coldplay - Χίλων - freeagle

είναι ένα άψογο μοντέλο κατανόησης της λειτουργίας της κεντρικής τράπεζας
δεν έχω διαβάσει ποτέ κάποιο καλύτερο!
21/08 09:48  geokalp
zeuspower

δες http://athenstock.capitalblogs.gr/showArticle.asp?id=2130&blid=94

όπου τις τελευταίες δύο φορές που η Αμερική βρέθηκε σε ύφεση είχαμε πόλεμο ('90:Α'Ιράκ - '01:δίδυμοι πύργοι+Αφγανιστάν-Β'Ιράκ)

σε αυτούς τους "πολέμους" το ΑΕΠ βοηθήθηκε από τις κρατικές δαπάνες, ειδικά μετά το '01

τώρα, εάν φαντάζεσαι πόλεμο τύπου Β'ΠΠ, εκεί τα πράγματα, π.χ. σε Ευρώπη, πρώτα από-αναπτύχθηκαν/καταστράφηκαν και μετά, από χαμηλή βάση, αναπτύχθηκαν

μάλλον κάνει καλό!
κι αυτή είναι άποψη γερακιών - όχι δική μου!
21/08 09:58  geokalp
30φυλλε

περιμένουμε!
21/08 10:06  geokalp
ΚΥΠΡΙνΕ

το μοντέλο σίγουρα εξαιρεί την εξωτερική οικονομία (εισαγωγές/εξαγωγές)
και η αξία του είναι κυρίως στο τι μπορεί να κάνει η κεντρική τράπεζα και ποια τα όριά της νομισματικής πολιτικής
για τα τωρινά δε φτάνει!
21/08 11:09  IOLAS
Απίθανο!
Το σχόλιό σας
Για να σχολιάσετε το άρθρο πρέπει να κάνετε Login στο Capital.gr
Αξιολογήστε το άρθρο
16 ψήφοι

 Εκτύπωση
 Αποστολή με e-mail

Λίγα λόγια για εμένα
ΔΕΟΠΣ/MSc in Finance athenstock.blogspot.com
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις
Σύνδεσμοι